· Zaloguj się · ISSN 2083-8824
A A A
Aby wyszukać interesujący nas wyraz lub frazę wystarczy przycisnąć jednocześnie CTRL i F

Uchwała siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 2009-01-21

Tezy

Osiągnięcie wieku emerytalnego i nabycie prawa do emerytury nie może stanowić wyłącznej przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę przez pracodawcę (art. 45 § 1 k.p.).

Sentencja

Sąd Najwyższy, przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Jana Szewczyka, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym w dniu 21 stycznia 2009 r. wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 27 października 2008 r. [...], skierowanego przez Prezesa Sądu Najwyższego do rozpoznania przez skład siedmiu sędziów Sądu Najwyższego, o podjęcie uchwały zawierającej odpowiedź na następujące pytanie prawne:

"Czy osiągnięcie wieku emerytalnego i nabycie prawa do emerytury może stanowić wyłączną przesłankę rozwiązania za wypowiedzeniem stosunku pracy z pracownikiem - kobietą lub mężczyzną i nie oznacza dyskryminacji pracownika ze względu na płeć i wiek (art.113 k.p.) ?"

podjął uchwałę:

Osiągnięcie wieku emerytalnego i nabycie prawa do emerytury nie może stanowić wyłącznej przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę przez pracodawcę (art. 45 § 1 k.p.).

Uzasadnienie

Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł o podjęcie przez powiększony skład Sądu Najwyższego uchwały mającej na celu wyjaśnienie treści przepisów prawnycha mianowicie art. 45 § 1 k.p. w związku z art. 39 k.p. oraz art. 113 k.p. - których stosowanie, zdaniem Rzecznika, wywołało w orzecznictwie tego Sądu rozbieżności w kwestii dopuszczalności wypowiedzenia pracownikowi stosunku pracy wyłącznie z powodu osiągnięcia wieku emerytalnego oraz nabycia uprawnień emerytalnych.

Przedstawione zagadnienie prawne przybrało postać pytania o treści: "Czy osiągnięcie wieku emerytalnego i nabycie prawa do emerytury może stanowić wyłączną przesłankę rozwiązania za wypowiedzeniem stosunku pracy z pracownikiem - kobietą lub mężczyzną i nie oznacza dyskryminacji pracownika ze względu na płeć i wiek (art. 113 k.p.) ?" W uzasadnieniu pytania prawnego Rzecznik Praw Obywatelskich podkreślił, że osiągnięcie wieku emerytalnego i nabycie przez pracownika prawa do emerytury (prawa do pobierania świadczeń emerytalnych) - jako przyczyna uzasadniająca wypowiedzenie pracownikowi umowy o pracę - jest różnie traktowane w ukształtowanym na przestrzeni ostatnich lat orzecznictwie Sądu Najwyższego. Jednolicie traktuje się takie sytuacje faktyczne, w których osiągnięcie przez pracownika wielu emerytalnego i nabycie przez niego prawa do emerytury (również wcześniejszej) de facto jest jedynie współprzyczyną wypowiedzenia stosunku pracy. Dzieje się tak w szczególności w razie restrukturyzacji w zakładzie pracy połączonej z koniecznością zmniejszenia zatrudnienia. W takich sytuacjach wytypowanie do zwolnienia pracownika, który po rozwiązaniu stosunku pracy ma zapewnione środki utrzymania w postaci świadczeń emerytalnych, do których jest uprawniony, stanowi humanitarne i słuszne kryterium wyboru pracownika do zwolnienia z pracy, gdyż nie pozbawia pracy i środków utrzymania tych, którzy nie mają żadnego zabezpieczenia materialnego. W takich sytuacjach wiek jest usprawiedliwionym kryterium dyferencjacji, nie może być zatem uznany za kryterium dyskryminujące (por. np. wyroki Sądu Najwyższego: z 10 września 1997 r., I PKN 246/97, OSNAPiUS 1998 nr 12, poz. 360; z 18 lutego 1999 r., II UKN 493/98, OSNAPiUS 2000 nr 8, poz. 325; z 8 czerwca 1999 r., I PKN 105/99, OSNAPiUS 2000 nr 17, poz. 641; z 15 października 1999 r., I PKN 111/99, OSNAPiUS 2001 nr 5, poz. 143, z 23 stycznia 2001 r., I PKN 209/00, OSNAPiUS 2002 nr 19, poz. 457, z 3 grudnia 2003 r., I PK 80/03, OSNP 2004 nr 21, poz. 363).

Od powyższych sytuacji należy - zdaniem Rzecznika - odróżnić stany faktyczne, w których samo osiągnięcie wieku emerytalnego i nabycie prawa do emerytury jest przez pracodawcę wskazane jako przyczyna wypowiedzenia stosunku pracy. We wcześniejszych orzeczeniach Sąd Najwyższy przyjmował, że również w takim przypadku nie dochodzi do dyskryminacji ze względu na wiek (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z 21 kwietnia 1999 r., I PKN 31/99, OSNAPiUS 2000 nr 13, poz. 505). W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Najwyższy stwierdził, że zakaz dyskryminacji pracownika w stosunkach pracy, o którym stanowi art. 113 k.p., powinien być interpretowany przy uwzględnieniu przepisów prawa pracy określających granice ochrony stosunków pracy, w tym także art. 39 k.p.. Skoro wypowiedzenie powódce umowy o pracę nastąpiło z powodu osiągnięcia przez nią wieku emerytalnego oraz uzyskania uprawnienia do emerytury, co w świetle obowiązującego prawa było dopuszczalne (art. 39 k.p. a contrario), to okoliczność ta nie może być oceniana jako dyskryminacja w stosunkach pracy w rozumieniu art. 113 k.p. ani ze względu na wiek, ani ze względu na płeć. Powyższy pogląd został podzielony i szerzej uargumentowany w kolejnych orzeczeniach Sądu Najwyższego (por. np. wyroki tego Sądu: z 25 lipca 2003 r., I PK 305/02, OSP 2004 nr 12, poz. 150 z glosą M.Skąpskiego; z 26 listopada 2003 r., I PK 616/02, Prawo Pracy 2004 nr 6, s. 34; z 29 września 2005 r., II PK 19/05, OSNP 2006 nr 15-16, poz. 236 oraz z 8 grudnia 2005 r., I PK 94/05, OSNP 2006 nr 21-22, poz. 320). W wyroku z 25 lipca 2003 r., I PK 305/02, Sąd Najwyższy uznał, że nabycie przez pracownika prawa do emerytury stanowi uzasadnioną przyczynę wypowiedzenia umowy o pracę w rozumieniu art. 45 § 1 k.p. Nabycie prawa do emerytury nie jest zdarzeniem prawnym, które automatycznie prowadzi do przekształcenia statusu formalnego uprawnionego do tego świadczenia z pracowniczego na ubezpieczeniowy. Jednak prawo pracy wiąże z osiągnięciem wieku emerytalnego określone konsekwencje prawne. Do najistotniejszych należy utrata prawa do przewidzianej w art. 39 k.p. szczególnej ochrony przed wypowiedzeniem umowy o pracę.

str. 1/20 dalej > koniec >|
Wyszukiwarka orzeczeń sądowych
»
»
»
»   »
[RRRR-MM-DD]
Szukaj
Sygnatura
II PZP 13/08
Izba
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych
Wydział
II
Sędziowie
Walerian Sanetra (przewodniczący)
Teresa Flemming-Kulesza
Katarzyna Gonera (sprawozdawca)
Beata Gudowska
Józef Iwulski
Jolanta Strusińska-Żukowska (sprawozdawca)
Romualda Spyt
Publikacje
Orzecznictwo Sądu Najwyższego Zbiór Urzędowy Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych 2009/19-20/248, Orzecznictwo Sądów Polskich 2010/3/24 (tylko notka)